Χιόνια Οκτωβρίου και El Niño

Αν και είναι πάντα ένα ευχάριστο γεγονός, είναι τα χιόνια και οι χειμερινές συνθήκες τον Οκτώβριο καλός οιωνός? Τα χιόνια ήρθαν νωρίς, σήμερα 14 Οκτωβρίου είδαμε εκτός από ψηλές κορυφές ασπρισμένες, χιόνια και σε χαμηλότερα επίπεδα όπως στον Παρνασσό – με την χιονόστρωση να φτάνει και τα 15cm σε κάποια σημεία άνω των 1950 μέτρων!

Spilios Agapitos refuge Olympus 14/10/26

Παρνασσός 14/10/26 – photo: Φαίδων Μώρος

Ως ιστορικό, υπάρχουν κάποιες χρονιές που έχουν σχετικώς κοινά χαρακτηριστικά και αξίζει να τα δούμε! Ίσως η πιο χαρακτηριστική περίοδος που ταιριάζει και στην σημερινή super El Niño εποχή, είναι η περίπτωση του 2014 – 2016

Το 2014, το Εθνικό Χιονοδρομικό Κέντρο Βασιλίτσας άνοιξε εκτάκτως τις πίστες του μέσα στον Οκτώβριο λόγω μιας πρώιμης και πολύ έντονης χιονόπτωσης. Συγκεκριμένα, το Σαββατοκύριακο 25-26 Οκτωβρίου 2014, το χιόνι στη Βασιλίτσα έφτασε τα 30 εκατοστά. Η διοίκηση έθεσε αμέσως σε λειτουργία τους εναέριους αναβατήρες, επιτρέποντας σκι και snowboard κατά τη διάρκεια του τριημέρου της 28ης Οκτωβρίου. Ήταν μια από τις ελάχιστες φορές στα Ελληνικά χρονικά, που ένα χιονοδρομικό κέντρο κατάφερε να λειτουργήσει κανονικά για χιονοδρομία τόσο νωρίς το φθινόπωρο. Επικές και οι φωτογραφίες του Chris Prantzios από την ιστορική εκείνη ημέρα!

Βρισκόμαστε πράγματι σε μια φάση που εξελίσσεται ένα ιστορικό «Super El Niño» (2026–2027), το οποίο οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν ήδη ως ένα από τα ισχυρότερα που έχουν καταγραφεί ποτέ. Η σύγκριση των δύο αυτών περιόδων και ο τρόπος που επηρεάζουν τον καιρό στην Ελλάδα παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον:

Η κοινή αφετηρία: Πρώιμο κρύο και «παράδοξες» χιονοπτώσεις
Όπως ακριβώς το φθινόπωρο του 2014 η Βασιλίτσα και άλλα ορεινά γέμισαν χιόνι από τον Οκτώβριο, έτσι και τώρα, τον Οκτώβριο του 2026, παρατηρούμε μια απότομη, πρώιμη κάθοδο ψυχρών αερίων μαζών προς τα Βαλκάνια με σημαντικές χιονοπτώσεις τόσο στην Βουλγαρία (Rila & Pirn mountains) όσο και στην Ελλάδα, (Πίνδος, Φαλακρό, Όλυμπος, Παρνασσό …)

Γιατί συμβαίνει αυτό; Στην αρχική φάση (onset) ενός πολύ ισχυρού El Niño, οι παγκόσμιες ατμοσφαιρικές ισορροπίες διαταράσσονται έντονα. Αυτό συχνά προκαλεί έντονο «μπλοκάρισμα» (blocking) στην Ευρώπη: δημιουργούνται ισχυροί αντικυκλώνες στα βορειοδυτικά (π.χ. κοντά στη Μεγάλη Βρετανία ή τη Σκανδιναβία), οι οποίοι αναγκάζουν το πολικό ψύχος να «γλιστρήσει» πρόωρα και απευθείας προς τα Βαλκάνια και την Ελλάδα.

Το μάθημα του 2014-2015: Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τον φετινό χειμώνα;
Αν η ιστορία επαναληφθεί με τον ίδιο τρόπο που εξελίχθηκε τον Οκτώβριο του 2014, η χιονοδρομική σεζόν ενδέχεται να έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
Αστάθεια και «κενά» διαστήματα: Το πρώιμο χιόνι του Οκτωβρίου δεν εγγυάται έναν συνεχόμενο, βαρύ χειμώνα. Το 2014, μετά το εντυπωσιακό ξεκίνημα, ο Νοέμβριος και ο Δεκέμβριος «κόλλησαν» και τα χιονοδρομικά δυσκολεύτηκαν μέχρι τα τέλη Δεκεμβρίου. Ακραίες κακοκαιρίες αλλά με «ιδιότροπες» τροχιές: Τα έτη ισχυρού El Niño τείνουν να δημιουργούν πολύ βαθιά βαρομετρικά χαμηλά στη Μεσόγειο. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δούμε πολύ μεγάλους χιονιάδες, αλλά οι τροχιές τους είναι απρόβλεπτες: το 2014-2015 έστειλε ιστορικά χιόνια σε πεδινές και παραθαλάσσιες περιοχές (νότια Ελλάδα, νησιά) αντί για τα κλασικά μεγάλα ύψη χιονιού στα βουνά της βόρειας Ελλάδας.

Στην πιο πρόσφατη ιστορία και συγκεκριμένα σαν σήμερα 14 Οκτωβρίου 2021, χιόνισε δυνατά στην Βασιλίτσα και βρέθηκα εκείνη την ημέρα σχεδόν τυχαία εκεί με το αγαπημένο πρόσωπο του ΧΚ Βασιλίτσας, Νίκο Πορτίκα (aka Nikos Karolos) βγάζοντας αυτή την ιστορική φωτογραφία με φουλ χιόνι στην βάση του χιονοδρομικού μέσα Οκτώβρη!

H σεζόν του 2021 εξελίχτηκε πολύ καλά, με τα χιόνια να επιστρέφουν νωρίς προς τα τέλη Νοεμβρίου, ενώ στις 7 Δεκεμβρίου του 2021, ξεκίνησαν να πατάνε πίστες στην Βασιλίτσα! Άνοιξε στις 12/12 και είμασταν εκεί! Ο Παρνασσός δεν άργησε και άνοιξε πριν τα Χριστούγεννα, 22 Δεκεμβρίου! Πολλά χιόνια έπεσαν το 2021 και στην Αττική με την περίφημη κακοκαιρία ΜΗΔΕΙΑ να θάβει τα βόρεια προάστια ενώ τα χιόνια έφτασαν μέχρι και την Βούλα!

Η μεγάλη διαφορά: Το 2026 σπάει τα κοντέρ
Αν και η δομή του φαινομένου μοιάζει με εκείνη την περίοδο, το τρέχον Super El Niño του 2026 είναι ακόμα πιο βίαιο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Μετεωρολογικό Οργανισμό (WMO) και τη NOAA, η θερμοκρασία στον Ειρηνικό Ωκεανό έχει ήδη ξεπεράσει κατά τόπους τους +3°C πάνω από το κανονικό, ξεπερνώντας ακόμα και τα επίπεδα του 2015.

Το συμπέρασμα για τους χιονοδρόμους:
Το πρώιμο κρύο που βιώνουμε τώρα είναι το πρώτο «σκίρτημα» αυτής της παγκόσμιας κλιματικής διαταραχής. Για τα ελληνικά βουνά, αυτό σημαίνει ότι η σεζόν ξεκινά με εξαιρετικό ενδιαφέρον και εκπλήξεις, αλλά, όπως και τότε, θα απαιτήσει ετοιμότητα για απότομες εναλλαγές – από ακραίους χιονιάδες εξπρές μέχρι ξαφνικές θερμές εισβολές αργότερα. Για να δούμε τις μας επιφυλάσει η νέα σεζόν!

Πολλά από τα στοιχεία είναι μέσω ερωτήσεων που έδωσα στην τεχνητή νοημοσύνη. Η βασική ερώτηση ήταν για σύγκριση με άλλες χρονιές που χιόνισε στην Ελλάδα τον Οκτώβριο. Θυμόμουν τις περιπτώσεις του 2014 και 2021 οι οποίες αναλύθηκαν από το AI, ενώ παράλληλα βρήκα φωτογραφικό υλικό από τις χρονιές αυτές μέσω των προσωπικών μου δημοσιεύσεων.